Бұл сайттың ашылғанына 4 ай толған жоқ, бірақ өзінің контингентін жинап үлгерді. Қолданушылар тіпті бірнеше кездесулер ұйымдастырып үлгерді.

Сайт – қоғамдық желі. Бәрімізге белгілі Фейсбук, Одноклассники, Моймир сияқты үлкен қоғамдық желілердегідей функцияларға ие. Басты ерекшелігі – микроблоггинг. Қолданушы өзіне ұнаған сурет, видео, жаңалықтарды лезде басқалармен бөлісе алады.

Кездесуге келіңіз, сонда кездесейік!

www.kezdesu.com

www.nurotau.kz

Нұр Отау сайтының дизайны жаңартылды. Дінтанушы Жеңіс Маткаримовтың басқаруындағы бұл сайттан діни тақырыптағы қызықты мақалалар, жаңалықтар оқи аласыздыр. Сондай ақ Жұма радиосы қызмет етеді, араб тілі және діни дәрістер беріледі. Дін тақырыбында сұрақтар қойып, жауап ала аласыз.

www.safiya.kz
Алматы қаласындағы Сафия ательесінің сайты. Мұсылмандық үлгіде киінгісі келетін қыздар үшін пайдалы сайт. Сайттағы киім үлгілерін тамашалап, тапсырыс бере аласыз.

Мамандардың жоқтығы
Иә, қарапайым ғана жауап. Мамандар жоқ бізде сайт жасайтын. Мен мысалы сайт жасаймын. Бірақ, мен осы істің маманы емеспін, мамандығым туризм болса да қолымнан дайын программа, скрипттермен жұмыс істеу, қазақшалау келетін болғандықтан осыны кәсіп қылып, өз бетіммен үйренушілерденмін. Танымал сайт жасаушылар Бақытнұр мен Жанарбек, атыраулық Марат пен Алмас та кәсіпқой вебмастерлер емес. Барлығы да өз ұлтын, тілін сүйетіндер. Энтузиасттар.

Жақсы хостинг болмауы
Қазақстанда хостинг беруші компания көп. Бірақ көбісінің техникалық қолдауы нашар. Сайт ісіне қатысты көп скрипттер хостингке орнатылғаннан кейін автоматты түрде жұмыс істеуі керек. Бірақ хостерлер берген хостингтерінде көп нәрсеге тосқауыл қойып қояды. Сондықтан көп нәрсені қолмен жасауға тура келеді. Яғни көптеген скрипттерді біздің хостингтерге қою мүмкін емес. Мысалы жақында ашқан жобам Кездесу сайтын бастапқыда отандық серверде бастағам, сайтты сервер көтере алмады. Нәтижесінде ресейлік серверге көшіп кеттім. Жоғарыдағы пунктте айтқанымдай серверлерге де қарай алатын мамандар жоқ. Техқолдауға хабарласып хат жазсаңыз, жауап алудың өзі мұң.

Ақшаның барлығы
Әдетте сіз бір жобаңызды көрсетіп жоғарыдағыларға барсаңыз ақша жоқ деген жауап аласыз. Құр сөзбен немесе сізге тегін хостинг берейік деген сөзбен шығарып салады. Шын мәнінде менің ойымша олай емес. Ақша жоқ емес бар. Ал ол ақша дұрыс жерлерге жұмсалмай отыр. Мысалы қазір соңғы күндері шу болып кеткен Қазконтентті алайық. Сайттарына кіріп көрсеңіз бүгінге дейін жасаған 3 жобалары бар екен. Bnews.kz және видео портал Kaztube, сосын сайттарға тегін хостинг беру жобасы. Алғашқы екі сайтты мүмкін естіген шығарсыздар, бірақ кірмейтіндеріңіз анық қой? Яғни танымал сайттар қатарына кіргізе алмайсыз. Соңғы жобалары интернетте көп айтылып, жақсы пиар жасалып жатыр. Тегін нәрсе болғасын әрине позитив қабылданады. Ал сіз осы АҚның сайтына кіріп Мемлекеттік сатып алу бөліміне кіріп 2010 жылға арналған сатып алу жоспарын қараңызшы. 2500тг тұратын доменнің өзіне 75 мың ақша бөлінген. Жоғарыда аталған 2 сайтты модернизациялау үшін 6 миллион, ал Ilike.kz деп аталатын қоғамдық желіге 35 миллион бөлінген. Осы сайттың пиарының өзіне 3 миллион, ақпараттық қауіпсіздік нормативті документтеріне 6 762 000, Техникалық қолдау қызметтеріне 9 миллион, эксклюзив видеоларға 3 750 000тг қаржы бөлінген. Басқа пункттерді өзіңіз қарап көріңіз. Айтайын дегенім былай білетін адамға бұл қызметтер мұншама ақша тұрмайтыны белгілі ғой. Мысалы ilike.kz деген сайтты мен қазір тегін пиарлап жатырмын, ал сіз бұрын естідіңіз бе? Әлде дайын емес пе әлі? Негізі жылдың басында айтып еді бұрынғы Ақпараттану және Байланыс агенттігінің басшысы “наурыз-сәуір айында алғашқы қазақстандық қоғамдық желі ашылады” деп. Қазір айлардан маусым, жаз болды көктем кетіп. Айтайын дегенім ақша бар, жұмсалып жатыр. Бірақ бұлар барлығы виртуалды, электронды болғандықтан істелетін қызметтерді қолмен көрсетіп дәлелдеу қиын. Бұл қаланып жатқан кірпіш емес, төселіп жатқан асфальт емес. Бұл виртуал!

Орыстық
Сіз қазақтар ашқан ірі компьютер фирмаларын көрдіңіз бе? Ал хостинг компанияларын ше?
Жалпы компьютер, ІТ саласында жоғары жақта орыстар. Осыған қатысты барлық жерде орыстар. Тіпті осы айналадағы түрі қазақтар да орыстар. Орысша сөйлеп, орысша ойлайтын адамды мен орыс деп санаймын. Бойында ұлтшылдық, намыс болмағасын бұлар ешқашан қазақ интернеті неге дамымай жатыр деп те ойламайды. Қазақша сайттар мәмбеттердің сайты сияқты болып тұрады. Жасай алатын болса да ешкім қазақша сайт жасағысы келмейді. Біз сияқты шамалы болса да тырысып жүргендерді кекетіп, мұқатып, мазақ қылуды ғана біледі. Қазнет деп KZ доменіндегі барлық сайттарды ойлайды. Ресейлік атақты дизайнер Артемий Лебедев былай дейді:

Рунет тек Ресей Федерациясының шекарасымен шектеліп қалмайды. Рунет – бүкіл орыстілді интернет.

Яғни біздің мәңгүрттер соншама ақша бөліп Қазақтың Қазнетін емес орыстың Рунетін дамытып жатыр. Мейлі домені com болсын, kz болсын, info болсын тілі орысша болғасын демек бұл Рунет.

Қортынды
Жоғарыда айтқандарымды қортындылай келе менің қолымда болса былай істер едім:
Қазақша сайттар жасап жүрген жігіттердің (Бақытнұр, Жанарбек, Алмас, Марат, Ерлан Оспан, Асхат Еркімбай) бәрін жинап бір жерге, бар жағдайды жасап, айтар едім “ептібайымайттар инетте бір біріңді көре алмай қырылыса бергенше, бірігіп бірнеше жоба жасаңдар қазақша” деп. Жұмыла көтерсек жүк те жеңілдеп, бірнеше тамаша жобалар ашылып Қазнет өзінің ана тілі қазақша сөйлей бастар еді.

Ал фотолар мына жерде

Шүкір, Қазақ интернетінің даму деңгейі жақсы. «Абай» порталы, «Аламан» спорттық порталы, «Намыс», «Замандас», «Қазақия кітабы», «Мінбер» сынды интернет ресурстар қазір көш басында. Соңғы жылдары интернет сайттарының дизайнын жасап көпшілікке танылып жүрген веб дизайнер Аршат Оразовпен сұхбаттасқан едік.

Сайттарға дизайн жасаумен қашаннан бері айналысып журсіз? Кайдан үйрендіңіз?
Сайт жасаумен студент кезден айналысамын, дәлірек айтқанда 1999 жылдан бері. Өз бетіммен үйрендім. Ол кезде қазақша сайттар жоқ болатын, қазақша неге жасап көрмеске деген қызығушылықпен басталды. Ал негізгі мамандығым туризм және қонақүй менеджері. Бірақ кәсібім сайт жасау болып кетті.

Осы күнге дейін неше сайт жасадыңыз?
Мемлекеттік ұйымдар, мекемелер, газет-журналдар, спорт, әдебиет, музыка тақырыптарында және жеке блогтарды қоса санасақ 30-ға жуық сайт жасаппын.
Қазақ интернет ресурстарына қалай қарайсыз? Олардың дамуы қалай?
Шүкір, бұрынғыдай емес сайт саны көбейіп келеді. Тіпті кейбір тематикалар бойынша бәсекелес, қарсылас сайттар да бар. Бәсеке, жарыс болған жерде әрине даму болады.
Казакстандагы дизайнерлер туралы не айтасыз?
Елімізде веб саласында жүрген адамдардың көпшілігі өз беттерімен үйренгендер. Бізде оның нақты бір оқуы жоқ. Сондықтан анау кәсіпқой, мынау әуесқой деп айту қиын. Ал былай отандық дизайнерлердің қарқыны жаман емес, әрине мен Қазнеттің орысша бөлігі туралы айтып отырмын. Қазақша бөлігі 10 жылға артта келеді. Мысал ретінде «грандтар» болып саналатын Абай.кз, Жасалаш, Айқын сайттарын қараңыз. Жаңа ғасырдың бастапқы жылдары сайттар осындай болатын.
Мәселен бір адам сайт ашқысы келсе оның дизайнына шамамен неше теңге кетеді?
Сіз мысалы үй салдырғыңыз келіп құрылысшыға барып сұрайсыз «маған әдемі үй керек еді» деп. Ол не деп жауап береді? Әрине үйдің көлемі, сәулеті, сапасы, т.б факторларды есептей отырып сізге әр түрлі баға ұсына алады. Сайт жасау да солай, нақты бағасы жоқ.
Еңбегіңізді біреулер пайдаланып, жеп кеткен кездер болды ма?
Естуімше кейбір ұйымдар және тұлғалар интернетте басқа бріеулердің жасаған дүниелерін өзі жасағандай қылып көрсетіп, есеп беріп жүрген көрінеді. Әрине мұндай гомосексуалистердің тірліктерін өз көзіңмен көрмей дәлелдей алмайсың. Ұсталмаған ұры емес. Аллаһ бәріне куә, жазасын да өзі береді.
Соңғы жасаған сайтыңыз?
Соңғы жасағаным – Мұқағали журналының сайты www.mukagali.kz Көркемдік жағынан сәтті шықты деп айтуға болады. Ал мазмұнына әрине редакция жауап береді. Маған мысалы мазмұны ұнамайды. Ақынның өлеңдерін оқығым келеді, бірақ сайтта тек ақын рухына бағышталған өлең, мақалалар ғана табуға болады.
Осы күнге дейін жасаган сайттарыңыздың ішінен ең сәтті шықаны қайсы?..
Соңғы жасаған сайтым Мұқағали журналы сайтын әдемі дер едім. «Аламан» спорттық порталы ең активті, «Дастан» студиясының сайты Меломандар үшін пайдалы, «Намыс» журналының сайты ұлтшыл, «Егемен Қазақстан» газетінің сайты салмақты деп айта алар едім.
Жақында «Кездесу.kz» атты жеке портал аштыңыз…
Иә, орыстарда «Менің әлемім» (Мой мир) деген ұлттық портал бар Ал мен ашқан «Кездесу.kz» қазақтың ұлттық порталына айналса деймін. Ендеше, барлығымыз «Кездесу.kz» порталында кездесейік.

Өзіңіз спортқа жақын екеніңізді білеміз. «Ақтөбе» футбол клубының жанкүйерісіз. Кейінде фанаттардың басшысы да болғансыз. «Ақтөбенің» жеке сайтында жасадыңыз. Қазі Астанада қызметіңіз. «13 сектормен» байланысыңыз үзілген жоқ па?
Байланыс үзілген жоқ әрине, қазір Астанадағы ақтөбеліктерді жинап 13-сектордың Астанадағы филиалын құру жолындамыз. Қарағандының Шахтерымен Теміртауда өткен ойынға барып келдік. Алда Локомотив, Оқжетпес матчтары. Бұл ойындарда сүйікті командамызды қолдаусыз қалдырмаймыз әрине.
«Жұмысыңызға табыс тілеймін. Әңгімеңізге рахмет.

http://www.arhar.kz/node/229

Түсіріп алу

Иә, дизайн сәтті таңдалып, жақсы редакцияланды. Бірақ сайттың болашағы қалай болатынын білмеймін. Журнал басшылары интернеттен алыстау болса керек, басында сайт адресі mukagalijurnaly.kz болсын деді. Өйткені mail.ru-дағы адрестері сондай екен. Сосын дизайны ұнамай қалды, блокнот сияқты екен деді. Олардың ойынша Жасалаш, Айқын, Абай кизет сияқты “грандтардың” өткен ғасырда король болған PHP-Nuke стиліндегі шаблондарындай болуы керек екен. Біз доменді де қысқаша болуына және осындай дизайнды қалдыруға көндірдік. Енді тек ішкі контенті уайым болып отыр. Журнал редакциясы мазмұнына көп көңіл бөліп, алдағы уақытта Қазнеттегі пайдалы ресурстардың бірі болуын тілеймін.

Мұқағали журналының сайты ашылды. Көркемдік жағынан әдемі сайт болды. Бұл жерде Ерлан Оспанның еңбегі зор. Сайттың графикалық редакциясымен Ерлан айналысты. Сайт контенті өзім үшін ұнаған жоқ, Мұқағалиға арналған өлеңдерден гөрі ақынның өз шығармаларын оқуды тәуір көрер едім. Мүмкін алдағы уақытта журнал редакциясы бұл жағын да толықтырып қалар.

Адресі: www.mukagali.kz

Жабайы жерлерде, тропикалық аралдарда әйелдер жартылай немесе толықтай жалаңаш жүреді. Әйелдің кереметтеріне қызыққан еркек сол бойда таңдаған әйелінің қасына барып, құмарын қандыра алады. Ешқандай моральдық тиым жоқ – жынды қояндай бүкіл аралмен сігісіп шықсаң да мейлі.

Шариғатты ұстанатын елдерде мұндай жоқ. Әлдеқандай Казанова пайда бола қалған жағдайда да өмірі ұзақ болмайды – не қолын не тасағын кесіп тастайды. Азғындық үшін емес жәй ғана некесіз секс үшін таспен атқылап өлтіріп тастаулары мүмкін. Әйелдер жабық киініп жүреді ол жақта. Басқа еркектер оның денесін, оның емшегін, оның көтін көре алмайды. Ақылға сиымды: сігісуге болмайды, қызықтыратындай ешкім жалаңаш денесін көрсетіп жатқан жоқ.

Ал бізде жағдай моншадағы еврейлер туралы анекдоттағыдай. Моншада поп еврейлерге қарап: “жігіттер, сендер не мойындарыңдағы крестерді шешіп тастаңдар не труси киіп жүріңдер” депті.

Айналаға қарашы. Қалай жүргендерін қарашы. Емшектің домаланып тұрғаны соншалық, ұштары көрінеді. Жалаңаш іш – қалыпты жағдай болып кеткен, косметика – әмиян сияқты, онсыз көшеге шығуға болмайды. Джинсылардың тарлығы соншалық көтендерінің үсті көрініп тұрады. Ал бірақ мұндай сұлуды сігуге болмайды. Өйткені оның күйеуі бар, ал менің әйелім және төрт балам бар. Бір көңілдесім болса болар бірақ 10 көңілдеспен жүруге, асырауға адамның күші жетпейді.

Мен базардағы ит сияқтымын: айналада ет көп, бірақ жеуге болмайды.

Еркек те солай, көшеде әдемі қыз көрсе сондай реакция болады. Басың айналып қалады, бір соққы алғандай боласың. Бір жағынан өкінішті, бір жағынан сілекейің ағып барады – міне алдыңда тұр қыз, бірақ сігуге болмайды. Дәлірек айтқанда біреуін сіксең сігерсің, бірақ бәрін сігіп бітіре алмайсың.

Алаңдаймын деп автобусқа түйісіп қала жаздадым, ал біреулер түйісіп қалып жатады ғой. Азап қой бұл. Бұлай болмайды. Күнде таңертең бром ішсең де.

Әйелдер ше? Киімдеріне, беттеріне қанша күш жұмсайды? Бәрі босқа. Күйеуі келеді кешкісін жұмыстан, ал үйінде күндіз көрген 100 әйелдей әйел отыр. Әйелі немен таң қалдыруы керек? Лифчигін шеше ме? Күйеуі мұндай емшектің 100-ін көріп келді. Ал жарайды 101-ші емшекті де көрді. Таң қалмайды.

Әйелді күйеуінің көзқарасы да елең еткізбейді. Өйткені күні бойы емшегін 100 еркекке көрсетіп шықты. Тағы да бір еркек көрсе не болыпты? Ештеңе.

Шариғат елдерінде бұлай емес. Ол жақта әйел сен үшін шешінеді, тек қана жалғыз сен үшін. Басқа әйелдерді қабылдай алмайсың, тек қана өз әйелінен басқа. Оны ешкіммен салыстырмайсың да. Бұл деген мүлдем басқа сезімдер ғой! Қарның ашқан кезде алдыңда ыстық ас тұрғаны бір бөлек, ал сол астың алдында 10 котлет жеп келген кездегі сезім бір бөлек. Қарны тоқ адамда қайдағы тәбет болсын?!

Әйелдер ше? Егер жасы 50-де болса, 20 жастағы қызбен бәсекелес бола ала ма? Бола алмайды. Бірақ бәсеке болуы қажет: өйткені бәрі бет-ауыздарын түзеумен әлек. Сондықтан ол да киім таңдауы керек, косметика қолдануы керек, шаштаразға барып тұруы керек. Өйткені қалай болғанда да басқалардан қалмау керек. Қанша уақыт шығын бұл іске? Қанша күш? Қанша көз жасы?

Бұлардан басқа біздің нанымдарымыз да соққыға жығады әйелдерді. Сұлу болып барлық жері дұрыс әйел емес, сұлу болып еш бала тумаған, ұзын аяқты, тік емшекті қыз саналады ғой. Азғындар елінде тұрып жатқандаймыз.

Үш баласы, төрт баласы бар әйел не істейді? Бала туғаннан кейін ішу, темекі тартуға бастайды, семіріп кетпеу үшін. Осы себептен әйелдер бала да туғысы келмейді, қыз болып жүре бергілері келеді. Екіқабат кезінде алты ай ішпен жүреді де, содан кейін бір жыл бойы ескі джинсиына сиюға тырмысады. Сол джинсиына сиып кетуі факт емес, табиғатты бәрібір алдай алмайсың ғой.

Әйел үшін қартаю – ақырындап орындалып жатқан өлім жазасы сияқты. Уақыт өткен сайын, қызға ұқсауың азая береді. Ал басқалары қызға ұқсап бағуға тырысуда. Ойынды тастап кетсең – басқалармен салыстырғанда қорқынышты, кәрі, бапсыз болып көрінесің.

Шариғат заңы болғанда, еркектер көшеде ешқандай қиналыссыз жүре алар еді. Әйелдер де қиналмас еді, күйеулері олардың денелерін басқалармен салыстырмайтын білер еді. Түнде де басқаша құштарлық болар еді: өйткені олар тек бір бірі үшін жаратылған болар еді.

Көбісі шариғат әйелді күң қылып көрсетеді деп ойлайды. Жабайылар ойлап тапқан деп ойлайды.

Олай емес. Жабайылар – бізбіз. Біздің тұрмыстық салттарымыз әйелді күң қылған, денесін бізге көрсетуге мәжбүрлеп отырған. Ал шариғат заңы бойынша әйел бетін жаппаса да болады: шариғат бойынша әйел сігіспейтін еркекті еліктірмейді, қызықтырмайды, қоздырмайды. Даналық емес пе?..

Жақында поштама келген жазбаны өзімше аударған түрім. Дұрыс жеткізе алдым деп ойлаймын